Blondenett

Eg har hausta ein del åtgaum for dei kjekke blondenetta eg laga for å handle mat i lausvekt utan plast, og mange har lurt på korleis ein lagar dei. Her kjem difor ein steg  for steg-instruks for korleis du kan lage dine eigne! Eller ein tutorial for korleis du kan DIY, som det heiter på bloggsk.

IMG_8098

Du treng:

  • Ei blondegardin (ny eller gamal)
  • Band av valfri art
  • Saks
  • Symaskin
  • Sikkerheitsnål

 

1. Klipp to bitar av blondestoffet som er litt større enn ønska storleik på posen

IMG_8104

2. Klipp to snitt i begge posane som forsøkt vist over. Den prikkete linja er der du skal sy etterpå. Snittet skal altså ikkje vere djupare inn i stoffet enn til der du skal sy, og det skal vere så langt nede på posen at du får plass til å sy ein kanal for snora. Eg forsøker å vise kva eg meiner på biletet nedanfor.

IMG_8106

Her har eg bretta ned stoffet for å sjå kor mykje eg treng for å få plass til kanal til snora.

IMG_8110

3. Sy inn kantane på den vesle flaffen (heiter det flaff?). Sidan blondestoff raknar fort er det lurt å sy sikksakksaum. Då festar og sikrar du stoffet på same tid.

IMG_8113

4. Så kan du sy ein kanal til snora på begge lappane. Om det skal sjå fint ut kan du jo sjå etter at du har ei «vrang» side og ei «rett» side.

IMG_8114

5. Deretter legg du dei to delane mot kvarande med utsida mot kvarandre, og syr saman posen (etter den prikkete linja på biletet øverdst). Men hugs å ikkje sy over snorkanalane. (Dårleg namn. Minuspoeng for potensiell teit orddeling). Så klipper du to snorer som er dobbelt så lange som breidda på posen. 

IMG_8115

6. Fest sikkerheitsnål i snora og tre gjennom begge sider. Fyrst den eine snora, så den andre.

IMG_8118

Sy saman kvar snor der dei møtest. Då vert den sjåande slik ut.

IMG_8119

Og SLIK ut når du snører saman.

Så er det berre å gå på butikken og handle i veg! Ta gjerne eit bilete av deg sjølv og blondeposen og send til meg.

Oppsummering

«Lurer på korleis det der Zero Waste-prosjektet til Marièl eigentleg gjekk», tenkjer du kanskje. «Klarte ho seg gjennom jula? Korleis går det i dag»? 

Eg kan fortelje at det har gått relativt bra. Jula er over og bossbilane har teke med seg det siste pyntebandet, glaserte gåvepapiret og klistrelappane frå klementinane, og vi er i gong med nytt år. Vi prøvar framleis og som alltid å produsere minst mogleg avfall frå hushaldet, og nokre gongar lukkast vi. Jula er ei litt spesiell tid, nettopp på grunn av at det å legge om til nye vaner gjerne også krever faste rutinar. Og sjølv om jula er full av tradisjonar så er det kanskje ikkje så mykje rutinar å snakke om. Ein kjøper litt ekstra sjokolade og snop i ei merkeleg overjugla innpakning, og nappar med seg eit par ekstra handleposar når ein innser at julehandelen overfløymer alt ein hadde teke med seg av handlenett. Og så kjøper og mottek ein gåver som er pakka inn i ein morosam miks av plastogpapp, og sidan vi no har ungar- endelause mengder av sanne små (#%&!»#) ståltrådbitar med plasthylse som ein surrar leikar fast i emballasjen sin med.

Før eg heiv meg uti prosjektet så tykte eg heilt ærleg at Zero Waste høyrtes ganske tullete ut. Å klare å leve utan å produsere søppel høyrest ut som noko ein kanskje krampaktig kan klare dersom ein er hipp og singel og bur i by, der det bugnar av alternative butikkar, innvandrarbutikkar og helsekost. Eg skjønte ikkje heilt om ein med «null søppel» meinte det heilt bokstaveleg – altså ingen ting til gjenvinning, eller om ein meinte «null restavfall»- altså å vere beinhard på resirkuleringa. I Gloppen er vi så heldige at vi har ei ordentleg bra resirkuleringsordning, så eigentleg skulle det vere tilstrekkeleg, tenkte eg. Men så las eg denne boka etter anbefalingar frå det norske ZW-miljøet:

Og her lærte eg mykje! Ikkje berre konkret om kva vaner ein kan legge om for å produsere mindre søppel, men også nokre prinsipp, kjent som «dei 5 R-ane»:

  1. Refuse (avvis). Om du takkar nei til gratis pennar, notatbøker, kvitteringar, sugerør, serviettar og så bortetter, så kan du redusere mykje avfall allereie i butiken. Dette er eit prinsipp som er like brukande uansett kvar du bur.
  2. Reduce (reduser). Her handlar det meir om å gjere medvitne val, og dette er kanskje det punktet der det er størst skilnad mellom by og land. Her handlar det om å velge det produktet eller løysinga som gjev minst avfall. Handle i lausvekt eller i store kvanta.
  3. Reuse (bruk om att). Ver kreativ. Finn nye måtar å bruke ting på i staden for å berre kaste. Og er du som meg at du ikkje har lyst til å måtte vere kjempekreativ med kvar ei panteflaske eller sokk med hol i, så let du vere å kjøpe brus eller ting i flaske, eller du stoppar sokkane dine og kjøper sokkar av god kvalitet.
  4. Recycle (resirkuler). Har du gått gjennom punkt 1-3 så skal det i prinsippet vere lite att å resirkulere. Men det du har skal du putte i rett dunk!
  5. Rot (rotne). Komposter! Har kommunen din kompostlevering så er det fint. Men det beste er om du sjølv kan ha ein kompost og lage jord sjølv! Her er det faktisk ein fordel å bu på landet kontra by; det er mykje enklare å setje opp kompostar her.

Så svaret er altså at «null søppel» faktisk tyder null søppel. Av alle typar. Men «null søppel» skildrar ikkje eit perfekt liv frå og med i dag, der er heller eit punkt å feste kompasset på i alle val frå og med i dag. Så eg kjem til å halde fram med å gjere så medvitne val som mogleg kvar gong eg skal handle, og å lære meir om kva vegar som er lurast å gå for å nå målet. Eg vil aldri meir bruke pengane mine på emballasje som skal rett i søpla, eller å oppmode til større produksjon av gulrøter i plast med plast på. Eg kjem til å halde fram med å vere ho som sender epost til butikkane med forslag om meir lausvekt i butikkane, som handlar brukt og bærekraftig og som handlar frukt i blondenett og pakkar varene i tøynett.

 

 

 

#herotozero 3 og 4

I november har eg som prosjekt å sjekke innom Zero Waste-livsstilen for å sjå om dette er noko som går an å leve etter eller i alle fall strebe mot også på landsbygda. Eg har kalla prosjektet #herotozero, og eg vil skrive litt om dei ulike opp- og nedturane her.

Eg har hatt som mål å publisere noko frå Zero Waste-prosjektet kvar torsdag i november. Men førre torsdag var eg litt oppteken, så difor kjem avsnitt tre og fire i søppelsoga saman denne gongen. Førre torsdag var eg nemleg litt oppteken men å setje til verda denne vesle karen:

 

img_7636

Ein fødsel er kanskje ikkje Zero Waste, men det er i alle fall ei no bullshit, cut the crap-oppleving. Og det er han som må leve med dei dårlege vala vi gjer.

Av og til må ein setje prinsipp om både blogging og Zero Waste til side… For det skal seiast at sjukehus ikkje akkurat har fokus på å begrense søppelproduksjonen! Eingongs plast og eingongs papir var regelen. Men i hygiene og praktiskheita sitt namn så tykkjer eg faktisk at akkurat sjukehus skal få gå framst i køen når det gjeld kven som skal få «lov» til å forsøple her i verda. Likevel trur eg det er mange institusjonar, som til dømes skular, barnehagar, kommunehus og sjukeheimar som kunne gjort ein verkeleg stor skilnad dersom dei sette seg føre å begrense mengda søppel dei produserar, eller i alle fall korleis dei handsamar avfallet sitt. Noko av det som er mest tydeleg undervegs hittil i denne månaden er nemleg i kor stor grad folk (og eg sjølv også, eigentleg) går på autopilot. Vi tenkjer ikkje to gongar over at vi tørkar hendene på uavgrensa mengde tørkepapir etter kvart toalettbesøk. Vi tenkjer ikkje over at vi brukar plastbeger og plastbestikk når vi kjøper salat frå salatbaren på butikken. Vi tenkjer ikkje over at det finst alternativ til plastpose til matvarene eller våtserviettar til barnerumpene. Og det andre som har vore tydeleg denne månaden er kor lett det er å gjere små endringar i eigne vaner som kan gjere ein verkeleg stor skilnad på mengda søppel ein forbruker. Hittil når eg har høyrt om Zero Waste så har eg sett føre meg folk som handlar matvarer i noregsglas. Men det eg har oppdaga etter kvart er at ei reise mot null søppel ikkje handlar om å produsere null søppel frå dag ein, men altså å gradvis legge om vanene sine for å sitje att med minst mogleg avfall. Eit medvite forhald til eigen søppelproduksjon tvinger deg til å ta andre val i kvardagen. Her er nokre av dei grepa som eg har gjort:

  1. Alltid ha med handlenett på butikken
  2. Setje ein «uønska reklame – nei takk»- lapp på postkassa
  3. Ta kontakt med lag og organisasjonar ein mottek adressert reklame frå for å be dei heller sende nyhendebrev og medlemsblad digitalt
  4. Ta kontakt med produsentar som du meiner kunne endra på emballeringa si og gje konstruktive tilbakemeldingar
  5. Unngå matpapir og plastposar – bruk matboks (helst i stål, sidan det har større gjenvinningsverdi enn plast)
  6. Unngå tomflasker og eingongskoppar – bruk drikkeflaske (helst i stål, sidan det har større gjenvinningsverdi enn plast)
  7. Tenk gjennom kva du kjøper. Vel produkt som har:
    1. Minst mogleg emballasje per vekteining (store kvanta er betre enn små)
    2. Som er pakka i emballasje som har høg gjenvinningsverdi
  8. Kjenn gjenvinningsverdien til ulikt avfall. Det beste er å unngå avfall heilt, men i hovudsak er dette ein prioritert rekkefølge:
    1. Ingen avfall
    2. Komposterbart (merk at bleier ikkje er komposterbart, sjølv om ein i til dømes Gloppen kan kaste bleier i organisk avfall. Grunnen til dette er at ein fjernar plasten og den andre gørra frå komposten når bæsjen og tisset er kompostert)
    3. Glas, metall og papp. Dette kan gjerast om til nye produkt som er av like god kvalitet som det dei vart smelta frå. I tillegg er det nedbrytbart på lang sikt.
    4. Plast. Resirkulert plast får dårlegare og dårlegare kvalitet for kvar runde av gjenvinning det må gjennom. Plast er heller ikkje nedbrytbart, noko som resulterar i  mikroplast på dei raraste stader og «plasthav» i verdenshava
    5. Restavfall. Dette er alt det som er blandingsavfall eller ikkje kan gjenvinnast av annan grunn.
  9. Forbruk mindre og av betre kvalitet
  10. Spre den glade bodskapen til alle! Utfordre andre til å bruke thermokopp og matboks, eller til å handle med handlenett.

Eg er kanskje rart sett saman, men eg tykkjer at utfordringar av denne typen er noko av det kjekkaste eg gjer. Å gå gjennom vaner og tankesett for å sjå at alt er mogleg å endre på eller å gjere på ein betre måte tykkjer eg er kjempeinspirerande og fascinerande. Eg vil på ingen måte hevde at vi kan avlyse klimautfordringane i verda ved å bruke matboks, men det står som ein representant for at det alltid er mogleg å gjere eit betre og meir gjennomtenkt val, og at alle kan bidra til å redde verda litt.

Herotozero #2: Lausvekt

I november har eg som prosjekt å sjekke innom Zero Waste-livsstilen for å sjå om dette er noko som går an å leve etter eller i alle fall strebe mot også på landsbygda. Eg har kalla prosjektet #herotozero, og eg vil skrive litt om dei ulike opp- og nedturane her.

I går var vi til Førde på overtidskontroll (alt fint, berre venting gjenstår). Og sidan vi fyrst var i «byen» så nytta vi høvet til å teste ut dei nyleg sydde handlenetta våre! Eg fekk ein rest med blondegardinstoff frå bestemor mi, og av det har eg sydd eitt stort og to små handlenett med snor til å stramme. Slike har eg fått tips om mange stader, sidan dei er så lette at dei ikkje utgjer ein stor sum på vekta i kassa og sidan dei er gjennomsiktige.

img_7591

Førde har nemleg noko så urbant som ein innvandrarbutikk! Best Asia Mat, sjølvsagt like ved Best-stasjonen i sentrum. Eg hadde aldri vore der før, så vi visste ikkje kva vi ville finne, men hadde med oss ein del handlenett og håpa å i alle fall finne litt ferske grønsaker, kvitlauk og chili.

Det heile enda med å verte dagens høgdepunkt, noko som er ganske godt gjort sidan vi også hadde vore på ultralyd, som omlag er det stasaste som finst! Ikkje berre hadde Best Asia Mat både kvitlauk og chili og mykje anna i lausvekt, dei hadde også tokilosposar med alle moglege bønner! Rett nok ikkje i lausvekt, men det er GANSKE mykje mindre avfall kring ein tokilossekk enn kring ei pakning med 300 gram, tenkjer no eg. Sjølv om det var plast. Bur ein i distriktet så må ein kompromisse litt.

Og så! Like ved kassa fann eg sjølve rosina i pølsa, som fekk meg til å danse ein liten gledesdans der eg sto; nemleg VALNØTTER OG MANDLAR I LAUSVEKT!!! Valnøttboksen som du får kjøpt på Coopen er ein av emballasjeverstingane, sidan sjølve boksen både er plast, papp og metall som ikkje går an å skilje frå kvarandre og dermed må i restavfall. Og så valnøtter som ER SÅ GODT!!! (kan hende er dette ei graviddille som kjem til å gå over med ein gong ungen er ute…) Eg hadde eigentleg forsona meg med at eg ikkje ville kjøpe valnøtter meir, på grunn av standardpakken, men no fylte eg opp handlenetta med nesten ein kilo av kvar nøtt og dansa (i den grad blåkvalar kan danse) lukkeleg ut av butikken!

 

fil_007

(K)valnøtter og mandlar, lukka i nøtteform.

Og her er heile utbyttet:

fil_000

Nøtter, jalapenos og vanlege chiliar, kvitlauk i store kvanta (rett nok i plastemballasje, men), samt daal, to typar kvite bønner og kikerter, alle i tokilosposar.

Vel heime var eg litt ergeleg over at eg ikkje hadde store nok glaskrukker til å tøme alle bønnene over på slik som alle hardcore Zero-Wastarar har, og som ser så fint ut i hyllene. Men no har eg ført dette opp på ønskelista til jul, så til då får bønnene klare seg litt lenger i plasten sin.

Chilien har eg lagt til tørk i omnen, og skal henge på snor når dei er ferdige med grovtørken, og jalapenoen har eg lagt i saltlake til fermentering.

 

Det syner seg at lukka også kan kome i form av valnøtter i eit blondenett.

Novemberutfordring: Mindre søppel #1

Vi har nettopp flytta attende i nyrenovert hus etter at vi hadde vasslekkasje i slutten av september. Vi fekk bu hjå foreldra mine medan det heile pågjekk, noko som etter kvart vart fem veker. Spanande tilstander når eg hadde termin 4.11. (Framleis ingenting anna enn venting på den fronten). For å fylle ventetida og permisjonstida med noko så bestemte vi oss for å nytte høvet til å reevaluere alle eigendelane våre etter den etter kvart så populære KonMari-metoden, frå den minste sokk til bøkene og møblane våre. Det vart eit omfattande prosjekt som fylte heile oktober, men som no har gjort at vi kan flytte attende i eit hus som kjennest heilt nytt, og som kun er kun av ting vi likar eller har bruk for. Og når minsteknert er ute skal vi etter kvart få arrangert eit mikroloppis der pengane går til Leger utan grenser.

All ryddinga gav blod på tann for min del, og eg bestemte meg for å ha eit liknande prosjekt for november også, og denne gongen skrive om det her på bloggen. Om det er den gode kjensla av å luke i eigne vaner og eigendelar som er sterkast, eller om det er den klassiske reirbygginga som slår til veit eg ikkje, men denne månaden skal altså verte fylt av mindre søppel. Dei fleste har kanskje fått med seg «Zero Waste»-røyrsla? Dei som har sett på «Live redder verden. Litt» har kanskje fått med seg at det i alle fall inkluderar å ha med eigen emballasje på handletur. Men etter å ha gjort litt research mellom anna på facebookgruppa til Zero Waste Norge og på internettet, skjøna eg etter kvart at det eigentlege målet er å legge om livsførselen og vanane i kvardagen slik at ein legg att minst mogleg avfall langs livsvegen. Anten det er fysisk avfall eller om det er Co2-utslepp. Altså å  leve mest mogleg medvite på eige forbruk og handlevanar.

I går lasta eg ned denne boka og byrja lese:

last-ned

I dag har eg hatt min fyrste handletur med minst mogleg avfall som mål (i tillegg til maten, sjølvsagt):

Spent!

Spent!

Det som sto på handlelista var dette:
– Lettmjølk
– H-mjølk
– Havremjølk
– Kålrabi
– Isbergsalat
– Sitronsaft
– Soltørka tomat
– Pasta

Dette er ei ganske beskjeden handleliste, men sidan vi aldri veit om vi kjem til å vere heime eller på fødestova ved middagstid, så må vi ta det litt med ro på ingrediensfronten.

Resultat:
– Mjølk: Her er det ikkje så mykje anna å gjere enn å kjøpe mjølkekartongar og skylje, brette og stappe slik vi er lærte opp til. I Slovenia var eg ein gong på ein marknad der dei hadde mjølkedispenser som du sjølv kunne fylle drikkeflasker eller liknande med, men mattilsynet hadde sikkert fjerna den etter fyrste mjølkesprut. Alternativt kunne eg ha gått til mjølkefjøset til naboen min og fått fylt ei flaske, men gravide skal helst ikkje ha upasteurisert mjølk. Dessutan hadde vel mattilsynet rynka på nasen av dette også.
– H-mjølk: Dette plar vi vanlegvis ikkje å kjøpe, men her er planen å bruke denne til å lage eigen yoghurt. Vi brukar allereie den tyrkiske yoghurten i literspann (her i huset går den under namnet «bartegurt», etter bartemannen på pakken), men om vi kan lage ein liter eigen yoghurt eller to så sparer vi i alle fall litt plast.
– Havremjølk: Det er eg som drikk denne i mitt noko vinglande forsøk på å ha eit vegansk kosthald. I dag la eg merke til at Coop si eiga havremjølk hadde ein liten plastringdings under loket, så difor valde eg Oatly sin for å sjå om dei har klart å la vere denne ekstra søppelbiten.
– Kålrabi: UTAN PLAST! Kålrabi og hovudkål er tydelegvis blant dei få varene som slepp plastemballasje. Elles var det sørgelege greier i grøntdisken! Plast med plast på så langt auget kan sjå.
– Isbergsalat: Eit resultat av dårleg planlegging. Vi leiger hus hjå den største salatprodusenten i fylket. Dermed veit eg godt at salatsesongen er over for lengst. Men det er jo måndag, og då plar vi ha salat til middag. Dermed måtte eg bite i plasteplet og kjøpe isbergsalat i plast. Eigentleg burde vi handle etter sesong og ikkje ha salat med somaringrediensar midt på vinteren, men så veit eg også at salaten får plast på seg i det sekund den vert skoren. Det er så og seie umogleg å få tak i plastfri salat, til og med i sesong. Løysinga er sannsynlegvis å dyrke sjølv (eller få gå i åkeren til sin salatdyrkande nabo).
– Sitronsaft: Her vurderte eg å kjøpe sitroner i store kvanta på Coopen og lage saft av dei sjølv, men så kom eg på at vi kvitta oss med juicemaskina under den store ryddesjauen førre månad. Eg slo meg til ro med å kjøpe/ta med heim ei stor flaske frå kafeen min. I etterpåklokskapens lys ser eg at eg heller burde vente til eg var sikker på at eg skulle bruke sitronsaft og heller kjøpt eit par sitronar som eg kunne pressa for hand til formålet (som er hummuslaging).
– Soltørka tomat: Her kjøper vi inn i tolitersboksar på kaféen, så eg fekk fylt på eit syltetøysglas med det der.

img_7583-2

Deilig soltørka tomat i store mengder

img_7584

Kjekk veslesyster på jobb fyller lydig opp glaset til noko miljøkoko storesyster i permisjon.

– Pasta: Eg gjekk for soyaversjonen som er pakka inn i plast. Den er nemleg vegansk. Men her møter vi eit problem som eg følte på med fleire av varene over, nemleg:

Men kva skal ein velge då?!
Skal ein velge økologisk, avfallsfritt eller vegetarisk/vegansk? Tomatane i lausvekt er frå Spania og dyrka i drivhus. Ikkje er dei økologiske heller. Pastaen som eg lagar sjølv er med egg, som jo ikkje er veganske akkurat. Og om eg skal kjøpe egga frå lokale produsentar så er dei ikkje økologiske, sjølv om ein kan kutte på emballasjen.

Og skal ein la vere å velge varer berre fordi dei er pakka inn i plast? Eg kunne jo klart meg utan havremjølk eller soltørka tomatar, men. MEN!

Her er dei tre varene som var mogleg å få tak i utan emballasje:

img_7587

Fv: Kålrabi, stor sitronsaft og soltørka tomat i syltetøysglas

Eg er spent på å sjå kvar dette endar! Følg med gjennom november for å sjå korleis vi løyser søppelproblematikken men ein ny baby i hus!

Verdiar

Kva er det eigentleg som gjer deg lukkeleg? Kva er dei viktige tinga i livet? Kva er dine verdiar? Kanskje har du tenkt over dette i flytande augneblinkar eller kjent på lukka i det sekundet ho var der. Kanskje har du kjent verdiane dine trekke på deg med usynlege gravitasjonskrefter. Men har du nokon gong gjeve deg sjølv tid til å tenkje over desse spørsmåla? Har du vore i ro og så til stades hjå deg sjølv at du har klart å gripe tak i desse flytande kjenslene og setje dei opp som overskrifter for ditt eige liv? Og her meiner eg verkeleg kjent etter kva det er som er dine overskrifter. Ikkje kva religionen din, foreldra dine, samfunnet eller PR-byråa foreslår, men kva som i bunn og grunn er deg og ditt?

Dette tykkjer eg er vanskeleg. Det er så store spørsmål, og å verkeleg gripe tak i det er som å bere vatn mellom hendene. Fram til for eit par år sidan hadde eg ikkje ofra dette ein konkret tanke. Eg visste veldig godt kva eg ville her i livet og kva ambisjonar eg hadde, men hadde ikkje tenkt gjennom kva bakgrunnar eg tok vala mine på. Kanskje var det eit teikn på at eg tok til å verte vaksen, eller kanskje var det utfordringar i kvardagen som gjorde det klart at det var trong for å ta stilling til desse spørsmåla. Eg hugsar ikkje kva som gav meg den fyrste dytten inn mot desse spørsmåla, men eg hugsar at eg tok til å gå på ein veg som har leidd meg til dei verdiane eg etter kvart har klart å konkretisere.

Alle viktige tankeprosessar bør sjølvsagt ende opp i ei liste, og her er mi:

  • Relasjonar (famile, vener)
  • Helse
  • Personleg vekst
  • Å bidra
  • Miljø og verda
  • Lidenskapar

Her står dei altså og lyser mot meg. Kva skal eg bruke dei til? Det er lita nytte i å definere dei berre for å ha gjort det. Trauste vestlendingar set ikkje opp verdioverskrifter for sitt eige liv berre for å ha nokre fine ord å setje i glas og ramme eller skrive på tilfeldige interiørartiklar. Heile poenget må vere å nytte desse overskriftene som kompass både mot det livet du ønsker å leve i framtida og det livet du lever i dag, og å ha eit rammeverk å måle kvardagshandlingane og vala sine opp mot. For meg har det betydd at eg i dei seinare åra har vald vekk ei rekke ting og livsretningar som kanskje ville leidd meg langs den vegen som eg har inntrykk av at dei fleste går på. Den hovudvegen samfunnet og Folk Flest tykkjer at du «skal» gå på. Om eg skal dra samanlikninga med at livet er ei reise så er eg ikkje sikker på kva den retninga eg har vald å ta heiter lenger, men eg veit i alle fall at eg har teke av frå hovudvegen og sit på rasteplassen ved sidan av og ser på alle dei som susar forbi. Og det gjer meg mykje meir lukkeleg enn å vere med på jaget langs ein kurs og mot eit mål som nokon andre har fått setje.

Kva er det eigentleg som gjer deg lukkeleg? Kva er dei viktige tinga i livet? Kva er dine verdiar?

 

 

 

Less is more, more or less

God somar!

I skrivande stund er eg inne i mi siste ferieveke etter deilige dagar på hytta i Valdres og på tur til Sverige saman med gode vener. Vekene flyg forbi i så stor fart når ein har det fint, og før vi visste ordet av det var vi komne heim att til gulrøter, lauk, sukkererter og graskar i fri utfalding. Ruccolaen har i år som i fjor vore feilslått, men denne gongen trur eg berre det skuldast at vi var vekkreiste i det vesle tidsrommet då den er brukande. Squashen veks fort og er allereie haustemoden, og bæra må snart plukkast. Det er så store gleder!

Dette innlegget vert ikkje så langt. Det skal rett og slett berre vere ein kort og enkel hyllest til det å ha tid, og til det å ta seg tid til å setje pris på det vi har kring oss. Av og til må ein litt vekk for å sjå seg sjølv og sitt eige liv i perspektiv, og denne korte ferien har verkeleg vore slik for meg. På ei enkel hytte mellom stølane i Valdres, utan innlagt vatn, med utedo og solcellepanel vart det god tid til å sjå seg sjølv litt utanfrå og til å tenkje på tankane sine. Og denne somaren har eg tenkt mykje på kva det er som verkeleg gjev glede og meining.

Klisjear er klisjear av ein grunn, og utan at mine knapt to veker som feriefilosof har bragt meg noko nærare Den Store Sanninga, så vert det ved ettertanke raskt tydeleg at det er dei nære, enkle og små tinga som betyr noko. Å ha familie og vener som ein gler seg til og ved å tilbringe tid saman med. Å få oppleve naturen. Å ha tid til å sitje i ro og gjere ingenting, eller å lese og tenkje på tankane sine. Det er såkalla «enkle gleder», men det er jammen meg ikkje noko enkelt ved å skulle få tid til dei i kvardagen. Å sitje på ei hytte utan internett eller straum tvinger deg til å prioritere desse tinga fordi det er lite anna å ta seg til enn å snakke saman eller å gå tur, men med ein gong vi kjem innanfor 4G-dekninga forsvinn merksemda og blikka vekk frå kvarandre og omgjevnadane og inn i skjermen att. Og tida som vi har hatt overskot på vert snart i underskot når kvardagen fyllest opp av jobb og ærend. Kva er det vi jagar etter? Korleis veit vi om vi er lukkelege dersom vi ikkje tek oss tid til å kjenne etter?

Førre blogginnlegg handla om nyttårsforsett. Dette innlegget inneheld også eit forsett og eit ynskje, men det gjeld oss alle:

Eg skulle ynskje vi gav oss sjølve og andre tid til å vere til stades i våre eigne liv.

Be the change you wish to see in the world

Be the change you wish to see in the world – Mahatma Gandhi

Eg er nøgd. Vi klarte ganske lenge å halde oss til å legge ut eitt innlegg om dagen heile adventstida gjennom. Men etter kvart som datoane kom nærare og nærare julafta kom vi stadig lenger bakpå, og måtte stundom poste både eitt og to innlegg om dagen. I dag har eg lese gjennom innlegga og samanlikna lista over innlegg på bloggen med lista vi laga på førehand over kva innlegg som skulle postast, og ser at vi ikkje er langt unna å vere i mål.
Det som framleis manglar er:

  • Lag eigen joghurt
  • Unngå eingongsprodukt
  • Korleis arrangere bytekveld
  • Avgrense flybruken
  • Oppsummering

Dette vert på ein måte ein oppsummeringspost. Tanken var jo som de kanskje skjønar at det skulle kome på julafta, og då skulle vi i tillegg kåre ein vinnar av giveawayen vår. Men sidan det ikkje vart då så får det verte no: Den heldige vinnar av ein pakke vaskenøtter ++ er: KIRSTI BJOTVEIT! Gratulerer!

Når det gjeld dei øvrige postene så er det på ein måte litt ergerleg å ikkje få fullført rekka og kryssa ut alle postane til rett tid, men det gjev samstundes høvet til å skrive innlegga seinare. Eg har nemleg tradisjonen tru eit stort og omfattande sett med nyttårsforsett. Fram til eg såg nyhendeåret 2015 på NRK gjekk desse forsette eigentleg mest på at eg skulle trene meir, bruke mindre pengar osb. Det vanlege. Men etter ein heil time der ein fekk dei grusommaste hendingane rett inn i julefreden bestemte eg meg for eit fint og ambisiøst nytt forsett i staden: Redde verda. I alle fall litt av den. Eg kjem aldri til å klare å redde verda åleine, men eg har bestemt meg for å gjere det eg kan for å forsøke å gjere ein skilnad. Og så er eg av den tru at handlingar gjev ringverknader. Kanskje klarer eg å inspirere eller påverke nokon andre til å gjere det vesle dei kan, og så vidare. Saman er vi sterke.

I samband med dette nye store nyttårsforsettet har eg allereie ein del delmål. Mellom anna å arrangere ein bytekveld, og å ikkje fly. Difor kjem eg til å skrive om dette etter kvart, saman med alle dei andre prosjekta langs vegen. I tillegg til alle dei miljørelaterte tinga som vi ofte skriv om på denne bloggen har eg også bestemt meg for å verte flyktningeguide, for å få gjort noko handfast for å betre situasjonen til menneske som har vore så langt ifrå å ha det strålande 2015 som vår vesle familie har hatt. Det vert spanande.

Godt grønt år til alle lesarar.

Go forth into the world in peace;

be of good courage;

hold fast that which is good;

render to no one evil for evil;

strengthen the fainthearted;

support the weak;

help the afflicted;

honour everyone.

– The Book of Common Prayer

Spis maten din!

IMG_6134Det stunder mot jul, matens høytid. «Tenk på barna i Afrika» er et mantra mange har fått høre opp gjennom oppdragelsen, i betydningen «spis opp maten din!». Men hva hjelper det sultne sjeler andre steder om jeg spiser opp porsjonen min eller ikke?

Det har selvfølgelig ingen direkte effekt, men det er likevel en god tanke.
1. Det handler om etikk og moral, ikke bare mat i store eller for små mengder
2. Verdens befolkning trenger mer mat, mange sulter, mens vi KASTER STADIG MER MAT RETT I SØPLA!
matkast
Hvis du tar deg 15 sekunder til å tenke ordentlig på dét, innser du forhåpentligvis hvor forferdelig dette er. Grossister, matbutikker, EU-direktiver, m.fl. må ta sin del av skylda, men vi som forbrukere har også mye av ansvaret. Noe av det beste vi kan gjøre for å hjelpe på verdens matsituasjon er å spise maten vår. Her er noen tips på veien:
1. Ikke kjøp mer mat enn du trenger. Sjekk hva du har hjemme, så du ikke kjøper dobbelt (av ting med kort holdbarhet)
2. Ikke lag større porsjoner enn du spiser opp
3. Bruk restene! Middagsrester kan bli en prima lunsj. Noen synes det er uappetittelig å skulle gå løs på en «ekkel» rest, så det kan være lurt å tenke på det når du setter vekk matresten. Er du god på nr. 2, er ikke nr. 3 så viktig.
4. Baser matlagingen på det du har. Om du bruker mange ulike oppskrifter med mange spesielle ingredienser, vil det fort bli mye du ikke bruker opp. Og dessuten dyrt. Om du ikke følger oppskriften slavisk, kan du ofte finne noen gode substitutter blant varer du allerede har.
5. Ikke kast mat straks de er «utgått på dato». De fleste matvarer er gode leenge etter! Spesielt om de er åpna, og lagret som de skal. Bruk tunga og nesa! Dessuten: følger du 1-4, trenger du ikke nr. 5…

Ser her for flere tips.

Til slutt litt visdom fra min mormor. Mange har nok et anstrengt forhold til dette å spise opp maten sin fra de var små, og ble kjeftet på og tvunget til å spise opp! Momo hadde regelen «Du skal alltid spise opp maten din», og var svært nøye med skraping av tallerkenen, men hun hadde også to unntak:
1. Grøt. Når man spiser grøt kan man plutselig bli så mett at grøten bare vokser i munnen, og det er uråd å få ned mer.
2. Hvis du ikke har forsynt deg selv. Hvis du ikke har ansvaret for størrelsen på porsjonen, skal du også slippe å ta ansvaret med å spise den opp.

Julevask

IMG_6129

 

Har du mange små handsåperestar?

Eit alternativ er å raspe dei til såpespon på råkostjern slik du lærer i Husmorboka. Desse kan piskast ut i varmt vatn til klesvasken.

Eg brukar veldig lite såpespon, difor er alternativet å slå saman alle dei små restane og smelte dei om til nye større såper. Det tek maaaaange såper for å kome opp i eit restekvanta som forsvarer tidsbruken som går med på støype nye, så difor plar eg heller gå for ein mellomvariant:

Framgangsmåte: 

IMG_6228

  1. 1. Man tager såperestar/småsåper.

IMG_6229

2. Kutt opp i endå mindre stykke

IMG_6230

3. Legg såperestane i eit klede

IMG_6231

4. Vri og skvis og form til ny såpeklump

IMG_6232

5. Et voilá. Ei upyntesåpe som du kan bruke litt lenger enn alle såperestane. Eg hadde litt få såperestar til demonstrasjonen, så det vart ei lita såpe. Sparer du lenger vert det ei stor såpe.

NB: Dersom du skal smelte om såperestar må dette gjerast i vassbad. Eg prøvde mikrobølgeomn med dårleg resultat.